Czym jest perimenopauza i jak ją rozpoznać?
Perimenopauza to okres przejściowy poprzedzający menopauzę, trwający średnio 4–8 lat i rozpoczynający się zwykle u kobiet między 40. a 50. rokiem życia. W tym czasie jajniki stopniowo zmniejszają produkcję estrogenów, co przekłada się na nieregularne cykle miesiączkowe oraz różnorodne objawy, z których najczęściej wymienia się uderzenia gorąca, zmiany nastroju i problemy ze snem.
Typowe objawy perimenopauzy
Uderzenia gorąca – gwałtowne uczucie rozgrzania, często z rumieniem twarzy i poceniem się,
Nieregularne miesiączki – krótsze, dłuższe lub pomijane cykle,
Zmiany nastroju – drażliwość, lęk, czasem łagodna depresja,
Zaburzenia snu – trudności z zasypianiem lub wybudzanie w nocy,
Suchość pochwy – spadek nawilżenia śluzówki,
Problemy z koncentracją i pamięcią.
Warto pamiętać, że każdy organizm reaguje inaczej – u jednej kobiety dominować będą uderzenia gorąca, u innej problemy ze snem czy obniżony nastrój.
Dlaczego warto reagować już na wczesne objawy jakie daje perimenopauza?
Wczesne rozpoznanie perimenopauzy pozwala:
1. Łagodzić objawy na bieżąco, zanim staną się uciążliwe,
2. Zaprojektować styl życia — dietę, aktywność fizyczną i techniki relaksacyjne dostosowane do zmieniających się potrzeb organizmu,
3. Rozważyć terapię hormonalną (HTM) we właściwym momencie, gdy korzyści przewyższają ryzyko,
4. Zminimalizować długofalowe ryzyko – np. osteoporozy czy chorób sercowo-naczyniowych związane z deficytem estrogenów.
Sprawdzone strategie łagodzenia uderzeń gorąca
Modyfikacje stylu życia
Chłodne otoczenie: noś ubrania „na cebulkę”, miej pod ręką wentylator lub mokry ręcznik,
Techniki oddechowe: kilka głębokich wdechów i wydechów przy pierwszych sygnałach gorączki,
Unikanie wyzwalaczy: ostre potrawy, alkohol, kofeina i stres mogą nasilać uderzenia gorąca.
Dieta wspierająca równowagę hormonalną
Produkty bogate w fitoestrogeny: soja, siemię lniane czy cieciorka mogą łagodzić objawy,
Kwasy omega-3: ryby morskie, orzechy włoskie wspomagają nastrój i zdrowie serca,
Błonnik: zapobiega wahaniom poziomu cukru we krwi, co przekłada się na stabilniejszy nastrój.
Terapia hormonalna perimenopauzy – kiedy i dla kogo?
Hormonalna terapia menopauzy (HTM) to najskuteczniejsza metoda na uderzenia gorąca i nocne poty, ale warto rozważyć ją indywidualnie:
Kto może skorzystać: kobiety z nasilonymi uderzeniami gorąca, zaburzeniami snu i suchością pochwy, u których nie ma przeciwwskazań (np. choroby zakrzepowo-zatorowe, aktywny nowotwór piersi).
Kiedy rozpocząć: idealnie we wczesnej perimenopauzie lub tuż po menopauzie, aby maksymalizować korzyści i minimalizować ryzyko.
Formy terapii hormonalnej: tabletki, plastry, maści dopochwowe — dobiera je lekarz na podstawie objawów i badań.
Terapia hormonalna – jak działa i jakie hormony można stosować?
Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) to najskuteczniejszy sposób leczenia objawów takich jak uderzenia gorąca, nocne poty, zaburzenia snu, suchość pochwy i wahania nastroju.
Jakie hormony stosuje się w leczeniu objawów perimenopauzy?
- Estrogeny – to one przede wszystkim łagodzą objawy naczynioruchowe (np. uderzenia gorąca). Najczęściej stosuje się:
• 17β-estradiol – forma identyczna z naturalnym estrogenem; dostępna w tabletkach, plastrach, żelach transdermalnych,
• Estriol – słabszy estrogen, często stosowany miejscowo (dopochwowo),
• Estrogeny skoniugowane – pochodzenia końskiego, dziś rzadziej wybierane. - Gestageny (progestageny) – dodaje się je u kobiet z zachowaną macicą, by chronić endometrium przed rozrostem. Najczęściej stosowane:
• Octan medroksyprogesteronu (MPA),
• Dydrogesteron,
• Mikronizowany progesteron (najbliższy naturalnemu),
• Drospirenon – dodatkowo może działać przeciwobrzękowo. - Terapie złożone – zawierają estrogen + progestagen w jednej tabletce lub plastrze.
- Terapie sekwencyjne vs. ciągłe:
• Sekwencyjna HTZ – estrogen codziennie, gestagen w drugiej fazie cyklu – powoduje krwawienia z odstawienia,
• Ciągła HTZ – oba hormony codziennie – polecana po menopauzie, bez miesiączek.
Co jeśli nie mogę lub nie chcę stosować hormonów?
Dla wielu kobiet HTZ nie jest opcją – czy to z powodów medycznych (np. nowotwory hormonozależne, ryzyko zakrzepicy), czy osobistych preferencji. W takim przypadku warto rozważyć skuteczne alternatywy niehormonalne.
Fezolinetant – nowoczesna odpowiedź na uderzenia gorąca
Jednym z najnowszych i najbardziej obiecujących rozwiązań w leczeniu uderzeń gorąca jest fezolinetant – pierwszy w swojej klasie antagonista receptorów neurokininy 3 (NK3R).
Jak działa fezolinetant?
Uderzenia gorąca są wynikiem rozregulowania tzw. neuronów KNDy (kisspeptyna–neurokinina B–dynorfina) w podwzgórzu, które odpowiadają za regulację temperatury ciała. W okresie perimenopauzy spadek estrogenów powoduje nadaktywność tych neuronów. Fezolinetant hamuje sygnały neurokininy B i przywraca równowagę termoregulacyjną, redukując uderzenia gorąca bez użycia hormonów.
Co mówią badania?
W badaniach SKYLIGHT 1 i 2 fezolinetant istotnie zmniejszał częstotliwość i intensywność uderzeń gorąca już po 1 tygodniu stosowania. Efekt był utrzymany przez co najmniej 12 tygodni. Lek był dobrze tolerowany – najczęstsze działania niepożądane to łagodne zaburzenia żołądkowo-jelitowe.
Dla kogo?
Kobiety w perimenopauzie i menopauzie, które:
• nie mogą stosować HTZ,
• mają umiarkowane lub ciężkie uderzenia gorąca,
• chcą terapii niehormonalnej o nowoczesnym mechanizmie działania.
Leki niehormonalne stosowane w perimenopauzie
- SSRI/SNRI (np. wenlafaksyna, paroksetyna, escitalopram)
Działają na ośrodkowy układ nerwowy, łagodzą uderzenia gorąca, lęk, bezsenność, wahania nastroju. - Gabapentyna
Stosowana przy objawach w nocy, gdy uderzenia gorąca budzą pacjentkę. - Klonidyna
Lek hipotensyjny, czasem używany off-label na uderzenia gorąca. - Fitoterapeutyki i suplementy
Czerwona koniczyna, pluskwica groniasta, wiesiołek – stosowane przez wiele kobiet, ale dane o skuteczności są mieszane.
Melatonina – wspiera rytm snu, poprawia jakość snu u kobiet w perimenopauzie.
Preparaty miejscowe a perimenopauza – ratunek przy suchości pochwy i spadku libido
Suchość pochwy to bardzo powszechny i często przemilczany objaw perimenopauzy. Z wiekiem, spadek estrogenów powoduje ścieńczenie śluzówki, jej suchość i skłonność do mikrourazów oraz infekcji.
Co można stosować miejscowo?
- Estrogeny dopochwowe (estriol, estradiol)
W postaci: globulek i kremów
Działają miejscowo, nie wpływają znacząco na cały organizm.
Skutecznie poprawiają nawilżenie, elastyczność śluzówki i komfort współżycia. - DHEA dopochwowe (prasteron)
Nowoczesna forma leczenia atrofii urogenitalnej.
Działa regeneracyjnie na śluzówkę i poprawia libido. - Nawilżacze i lubrykanty
Preparaty na bazie kwasu hialuronowego, gliceryny, aloesu – poprawiają komfort codzienny i seksualny.
Ginekologia estetyczna i perimenopauza – nie tylko dla wyglądu
Zabiegi z zakresu ginekologii estetycznej to dziś realna pomoc dla kobiet, które zmagają się z:
suchością pochwy,
utratą elastyczności tkanek,
bolesnym współżyciem,
problemami z napięciem mięśni dna miednicy,
osłabieniem warg sromowych i estetyką okolic intymnych.
Jakie zabiegi mogą pomóc?
- Laseroterapia (CO₂ lub Er:YAG)
• Pobudza regenerację kolagenu w pochwie i przedsionku pochwy,
• Zwiększa nawilżenie i elastyczność tkanek,
• Skuteczna w leczeniu zespołu suchości i objawów urogenitalnych. - Osocze bogatopłytkowe (PRP)
• Autologiczna terapia regeneracyjna,
• Może pomóc w poprawie ukrwienia, regeneracji nabłonka i odbudowie funkcji pochwy. - Kwas hialuronowy (do iniekcji lub wypełnień warg sromowych)
• Zwiększa objętość i elastyczność tkanek,
• Może poprawić komfort codziennego funkcjonowania i życia intymnego. - HIFU / radiofrekwencja / fale elektromagnetyczne
• Stymulują mięśnie dna miednicy i poprawiają napięcie pochwy,
• Mogą wspierać leczenie nietrzymania moczu.
Czy warto łączyć różne metody w leczeniu objawów jakie daje perimopauza?
Zdecydowanie tak. Terapie zintegrowane – łączące np. fezolinetant lub HTZ z zabiegami ginekologii estetycznej, fizjoterapią czy wsparciem psychologicznym – pozwalają leczyć objawy z różnych stron i poprawiać kompleksowo jakość życia kobiet, które dotyka perimenopauza.
„Małe kroki”, które robią wielką różnicę
Dziennik objawów: zapisuj, kiedy pojawiają się uderzenia gorąca, co je wywołuje i co pomaga,
Regularne badania: warto kontrolować poziom hormonów, densytometrię kości oraz stan układu sercowo-naczyniowego,
Edukacja: im więcej wiesz o swoim ciele, tym lepiej możesz reagować – czytaj sprawdzone źródła, zadawaj pytania lekarzowi.
Perimenopauza – podsumowanie
Perimenopauza nie musi być walką – może być nowym początkiem. Dzięki wiedzy, nowoczesnym lekom (zarówno hormonalnym, jak i niehormonalnym), wsparciu lekarza i świadomym wyborom stylu życia możesz przejść ten czas spokojniej, bez lęku i bez poczucia utraty kontroli.
Jeśli czujesz, że Twoje ciało się zmienia, ale nie wiesz, czy to już perimenopauza – umów się na konsultację. Wspólnie dobierzemy rozwiązanie najlepiej dopasowane do Twoich potrzeb. A jeśli chcesz dostawać regularne informacje o zdrowiu hormonalnym – zapisz się do newslettera lub obserwuj mnie na Instagramie @doktor_ciaston.